Nava (La)

De Vozdemitierra

Fuente: Web de la Nava [1]


Tabla de contenidos

[editar] Gentilicio

Naveños


[editar] A

Agilar: Caminar.

Ajuir: Huir.

Apoquinar: Entregar en el acto.

Arriscarse: Vestirse de traje de fiesta.

Asina: Así de esta manera.

Atontolinao: Distraído, atontado

Acicalar: Arreglarse para salir.

Aguaderas: Hechas de esparto, con cuatro departamentos para transportar agua en los cantaros o aceite en las cantaras, entre otras cosas.

Achiperres de cualisquiá: Cosas de cualquiera

Ajunco: Calor

Ajurrear: Hacer burla de alguna persona.

Arrebujar: Mezclar.

Anafre: Fogón .Para guisar en verano.

Amo jalla: Saludo.

Allá vamo: Responde..

Aruñazo: Herida superficial.

Arzar: Arar la tierra una vez, antes de sembrar.

Aporrear: Llamar, dando fuerte con la mano sobre la puerta.

Aniar: Donde las gallinas ponen los huevos. Montón de paja.

Antojeras: Para ver solo de frente las caballerías.

Atranquijo: Sensatez.


[editar] B

Besana: Lugar por donde se empieza a arar.

Buceras: Chimenea mal aseada.

Bacineta: Recipiente, para orinar.

Bacía: Palangana. Usada también por el barbero. .

Barruntar: Oír.

Batiero: Parte de la panera , para lavar.

Bicharraco: Bicho grande.

Bilorta: Abrazadera de hierro.

Borrachinga: Persona que se emborracha fácilmente y con frecuencia.

Bulra: Burla.

Borra: Deshechos de la uva al hacer el vino. Oveja que no ha parido.

Bozo: Bozal.

Buche: Llenarse la boca de líquido.

Brocal: Terminación del pozo.


[editar] C

Cabal: Caja de madera, para llevar los libros.

Cabresto: Parte de la jaquita, suele ser de soga.

Candil: Para alumbrar.

Cansino: Pesado. Insoportable.

Cameón: Camión.

Carrefila: Hilera de personas o casas.

Castúo: Castizo.

Camilla: Mesa redonda.

Cebón: Cerdo gordo.

Cebonera: Donde se engordan los cerdos.

Ceborrancha: Cebolla silvestre.

Cegaluto: Que tiene defecto en la vista.

Cojondongo: Gazpacho de los hombres decampo.

Condio: Pan con algo: Queso, chorizo etc.

Cacho: Pedazo, Trozo.

Cajilón: Transporta el agua en la noria.

Caldera: Recipiente de zin con dos asas.

Caja caoba: Caja de madera con espejo.

Can can: Falda interior almidonada.

Cantero: Cada uno de los trozos rectangulares que se trazan para sembrar patatas, coles.

Catre: Cama pequeña sin respaldo.

Cencerro: Cascabel grande.

Cencerrá: Tocar cencerros a la puerta de viudo o viuda, que acaban de contraer

nuevas nupcias.

Carámpano: Carámbano. Hielo.

Cigüeñal: Para sacar agua del pozo.

Coletillos: Sujetador.

Collera: Dos. Par.

Criadilla: Especie de patata silvestre, muy apreciada.

Cuartilla: De madera para medir los cereales.

Cusculeja: Mujer bajita y gorda.

Cuchillo corvo: Especie de hacha curva.


[editar] CH

Chacho: Muchacho, chico.

Chilrrea: Hacer ruido los goznes de la puerta.

Chinchirinela: Cierto juego de niños.

Chirivejé: Pequeñito y vivaracho.

Chabarcón: Charco muy grande. Normalmente de agua de lluvia.

Chatarrero: Compra hierros.

Chivo: Cabrito pequeño.

Chupón: Chimenea pequeña.

Chuperretear: Chupar fuerte.

Chingle: Beber de un barril sin que te roce la boca.


[editar] D

Dande: De donde.

Daleao: Torcido.

Delgainino: Muy delgado.

Deil de bellota: Para recoger aceitunas.

Deil de cuero: Para segar.

Deilera de cuero y madera: Para tres dedos juntos. Para segar.

Dir: Ir, marchar.

Dirvos: Iros .marcharos.


[editar] E

Embarrar: Blanquear.

En ka ce: En casa de.

Enagüilla: Ropa de mesa.

Escachurra: Romper.

Escoba rama: Hecha de retamas.

Escondicha: Jugar al escondite.

Escofina: Usada por el carpintero.

Escoplo: Se pone en el arado.

Escorzá: Alguien que tiene manchas blancas en la piel.

Escupidera: También llamada bacineta.

Eschangao: Estropeado.

Estrumpir: Estallar, explotar.

Estrumpicio: Ruido atronador.

Entumio: Sin energía, sin fuerza.

Espanzurrar: Destripar.

Espatarrarse: Abrirse de piernas.

Espetera: Especie de percha – estantería para colgar el cobre y metal.

Espurrear: Reír, salpicando de saliva.


[editar] F

Fanega: Medida de áridos y de tierra

Falizar: Resbalar.

Farrungar: Caer algo que está empinado.

Fato: Olfato. Olor desagradable.

Forfollao: Mal hecho.

Funfurruñar: Refunfuñar.

Furcia: Mujer sucia, de vida relajada.

Furraca: Mujer de mala vida.

Furriola: Irse de callejeo.


[editar] G

Garbeo: Dar una vuelta, pasear.

Gajo: Tallo de naranja.

Garabatear: Correr en zigzag.

Gacho: Zurdo

Garabato: Para colgar el candil.

Garruño: Egoísta, avaro.

Graces: Gradas. Peldaños.

Giede: Huele mal.

Grillos: Especie de manea con llave.

Gortear: Voltear

Guarrapear: Cantar con sonido ronco como el canto de las ranas.

Guarrapeo: Ronquido. Canto de las ranas

Güebra: Lo que ara una yunta durante el día.


[editar] H

Hojarasca: Hoja de encina.


[editar] I

Irutar: Eructar.

Jandrajoso: Persona vestida con harapos.


[editar] J

Jaquima: Artilugio que se le pone en la cabeza a las caballerías, para guiarlas.

Jarapa: Parte delantera de la falda.

Jarapal: Faldón de la camisa.

Jartete: Harto. Alegre. Satisfecho.

Jateao: Embriagado. Que tiene todo cuanto necesita.

Jesa: Dehesa.

Jigona: Mujer perezosa.

Jilimoje: Ensalada de tomate, pepinos y pimientos.

Jito: Peña, cantera. Obstáculo que se opone a la marcha del arado.

Jocino: Hoz pequeña.

Jorca: Para colgar y descolgar , chorizos, etc.

Jornazo: Aro de pan, con huevos encima

Jopo: Rabo del lobo y de la zorra.

Juéllega: Huella.

Jumero: Cañón de chimenea por donde sale el humo.

Jurgunear: Hurgar.

Jurramacho: Mujer varonil.


[editar] L

Lacia: Mustia.

Lambiar: Lamer.

Legón: Especie de azadón

Llares: Colgadas en la chimenea. Para colgar un caldero y hacer la comida, o calentar agua.


[editar] M

Mameluco: Bruto, testarudo.

Miajón: Miga de pan.

Manea: Cadena, para maniatar las bestias.

Manceras: Parte del arado.

Melindroso: Quisquilloso.

Migas canas: Migas con leche

Minar: Arar la tierra una segunda vez antes de sembrar.

Mojón: Piedra que se clava para separar las lindes


[editar] N

Nacencia: Nacimiento.

Naide: Nadie.


[editar] Ñ

[editar] O

[editar] P

Pámpana: Hoja de parra.

Pamplingao: Blando, débil.

Papelón: Zalamero.

Papón: Abobado.

Pedreras: Para transportar piedras.

Pejiguera: Molesto, pesado.

Perigallo: Sinvergüenza, golfo.

Perrillo: Hierro dentado para domar a las bestias.

Pialero: Palo largo.

Pindongo: Un poco bebido.

Pos: Pues

Pirrarse: Desear con energía una cosa.

Polvorilla: Fogoso y apasionado.

Pitera: Herida en la cabeza.

Preñailla: Hierva de primavera que engorda un trozo en el tallo. Comestible.


[editar] Q

[editar] R

Rasero: Para pasar por encima de la cuartilla llena de cereales.

Ración: Vasija para medir, equivale a un cuarto de litro.

Recobero: Compra huevos y gallinas.

Rengá: Que tiene dificultad para andar.

Regaera: Surco por donde transcurre el agua para regar.

Repiquete: Toque de campana.

Respagilón: Roce de un cuerpo con otro.

Risorio: Fiesta donde se ríe mucho.

Rompí raja: Campechano.


[editar] S

Sementera: Tiempo que dura la siembra de cereales.

Senara: Mieses recolectadas.

Sobrejarma: Parte final del aparejo.

Soplillo: Para soplar la lumbre.


[editar] T

Tente mozo: Para apoyar el carro.

Tente en pie: Aperitivo.

Terciar: Arar una tercera vez la tierra antes de sembrar.

Tirulato: Tonto, abobado.

Titiritaina: Ropa de poco abrigo. Temblor producido por el frió

Trapero: Persona que compra trapos.

Trempano: Madrugar.

Trincaya: Cierto gazpacho que hacen los pastores.

Torta: Pan de poco grosor.

Toza: Parte de arriba del hueco de la puerta

Torterazo: Bofetada..

Trasto: Cualquier objeto sin identificar

Turda: Borrachera.

Túrdiga: Paliza

Truco: Juego de niñas.

Turrumote: Montón de tierra.


[editar] V

Verriondo: Higo poco hecho

Vendo: Vendaval. Viento huracanado que arrasa las cosechas.


[editar] Y

[editar] Z

Zajones: Especie de delantal de cuero con perneras abiertas y se atan a las piernas..

Zangano: Insulto.

Zaguar: Entrada de la casa.

Zurriaga: Pialero unido por una correa a un palo.

[editar] Expresiones típicas

[editar] Juegos populares


Herramientas personales

sl
טבעות אירוסין, יהלומים  ברלין הדרכות בעברית  יהדות בברלין הדרכות  ברלין המורשת היהודית הדרכות  ברלין ארכיטקטורה הסטוריה הדרכות  וילות בגליל  נדלן בגליל  התיישבות בגליל  ישובים קהילתיים בגליל